Materi Wawancara Bagian 1

 

MATERI WAWANCARA SUNDA

DAFTAR ISI

• MATERI WAWANCARA SUNDA

o    A. MATERI WAWANCARA SUNDA

o    B. STRUKTUR WAWANCARA

o    C. TATAKRAMA BASA

o    D. KAGIATAN WAWANCARA

§  1. Tatahar

§  2. Ngalaksanakeun Wawancara

o    E. NYUSUN LAPORAN WAWANCARA

§  LATIHAN 1

§  CONTO WAWANCARA

§  MATERI WAWANCARA SUNDA LATIHAN 2

A. MATERI WAWANCARA SUNDA

Wawancara téh dina basa inggris disebutna interview, asal tina kecap inter (antara lolongrang ) jeung view ( paniten panempo ). Nilik kana rucatan kecap kitu, wawancara téh bisa dihartikeun kagiatan guneman atawa tanya jawab antara dua urang atawa leuwih sacara langsung atawa anu ngawawancara jeung nu diwawancara. Ku ayana kamekaran téknologi, wawancara gé bisa dilaksanakeun jarak jauh ngaliwatan média internét anu disebut video conference.

B. STRUKTUR WAWANCARA

a. Bubuka
Bubuka dina wawancara gunana pikeun ngarahkeun naon-naon nu rék didiskusikeun, sarta nu bakal dilakukeun dina wawancara. bubuka téh perlu pikeun nyiptakeun hubungan abu hadé antara nu ngawawancara jeung narasumberna.

b. Eusi
Bagian eusi téh poko tina wawancara. Dina tahap ieu nu ngawawancara jeung narasumber silih pairan jeung méré tanggapan, nanya jeung ngajawab. Cindekna, duanana keur aya dina inti kagiatan kalawan maksud jeung ugeran wawancara anu geus dijangjikeun ti anggalna.

c. Panutup
Ieu tahap téh mangrupa kagiatan nyindekeun jeung nutup wawancara. Dina panutup, sanggeus wawancarana cukup jeung geus direkam atawa diringkes eusi poko-pokoan, tuluy diterangkeun éta hasil wawancara téh bakal dikumahakeun.

C. TATAKRAMA BASA

Dina prosés ngawawancara téh basa anu dipaké ilaharna maké ragam lemes atawa hormat. Maksudna pikeun ngajénan atawa ngahormat ka nu diwawancara. Dina laporan hasil wawancara wangun narasi mah umumna maké basa loma jeung basa hormat. Basa loma dipakéna pikeun narasi, ari basa hormat dipaké dina unggelan cutatan kalimah langsung ti narasumberna.

D. KAGIATAN WAWANCARA

Kagiatan wawancara téh bisa lumangsung upama rarancangna geus ditataharkeun jeung disusun. Aya tilu tahap dina ngalaksanakeun wawancara téh, nyaéta tatahar, ngalaksanakeun wawancara, jeung nyusun laporan wawancara.

1. Tatahar

Prosés tatahar saméméh ngawawancara téh umumna ngawengku tilu kagiatan, nyaéta nangtukeun téma, nangtukeun narasumber, jeung nyusun daptar pananya.

a. Nangtukeun Tema
Nangtukeun heula téma atawa poko pasualan anu rék jadi bahan wawancara. téma anu bisa dipilih téh réa pisan, upamana téma pendidikan, lingkungan hirup, pakasaban, kalangenan atawa pangaresep, jeung réa-réa deui.

Nangtukeun tema teh bisa ogé diluyukeun jeung kajadian atawa waktu anu keur lumangsung upamana dina bulan Ramadan témana bisa “pasantren kilat”, “ngabuburit”, jsb

b. Nangtukeun Narasumber
Nangtukeun narasumber téh tangtuna kudu merenah. Saha-saha nu rék dijadikeun narasumber téh bakal jadi dasar pikeun naon-naon nu rék ditanyakeun. Ari narasumber téh kudu jalma anu pangnyahona kana téma atawa poko pasualan. Upamana baé jalma anu ngalaman langsung, saurang ahli dina widang nu tangtu, pajabat anu mancén tugas, jrrd

Minangka contona, upama dina téma ngeunaan “dagang di pasar tradisional”, anu bisa dijadikeun narasumberna nyaéta padagang di pasar tradisional.

Dina waktu nangtukeun narasumber, hidep ogé bisa sakalian nangtukeun média pikeun wawancara. Upama rék ngalaksanakeun wawancara kalayan langsung tepung jeung narasumberna atawa teu langsung, upamana maké télépon, surat, émail, videocall, jeung média séjénna.

c. Nyusun Daptar Pananya
hasil wawancara téh gumantung kana kaparigelan anu ngawawancarana, utamana dina nyieun jeung ngajukeun pananya anu merenah. Ari pananya téh kudu dumasar kana téma anu geus ditangtukeun.

Hidep bisa nanyakeun rupa-rupa hal nu aya hubunganana jeung katerangan anu dibutuhkeun. Upamana baé kasangtukang, tujuan, wangenan, léngkah-léngkah, mangpaat, hasil, harepan, jeung saran. Daptar pananya téh hadéna dumasar kana unsur berita 5W +1H nyaéta what (naon), who (saha), where (di mana), when (iraha), why (naha), jeung how (kumaha).

2. Ngalaksanakeun Wawancara

Upama kagiatan tatahar geus dilaksanakeun kalawan lengkep, mangka hidep tuluy bisa ngalaksanakeun tahap wawancara.

a. Jelaskuen heula identitas diri jeung sebutkeun tujuan hidep ngawawancara
b. Mawa buku catetan, alat tulis, atawa alat pangrekam dina waktu wawancara
c. Mimitian wawancara ku pananya anu basajan/énténg jeung sipatna umum.
d. Regepkeun pamanggih jeung informasina kalawan daria.
e. Singkahan pananya anu bulat-beulit. hadena mah kana inti nu rék ditanyakeun
f. Ajenan pituduh jeung sarat ti narasumber, upamana “of the record” (rasiah), “no comment” (moal ngajawab)
g. Tembongkeun kesan anu hadé sanggeus ngawawancara narasumber. ulah poho pikeun amitan, sasadu tuluy nganuhunkeun.

E. NYUSUN LAPORAN WAWANCARA

Sanggeus ngalaksanakeun wawancara ka saurang narasumber, hasilna téh bisa dijieun laporan. Wangun laporan wawancara téh bisa disusun dina wangun dialog (tanya-jawab) atawa wangun narasi.

1. Wangun Dialog
Pikeun nulis laporan hasil wawancara dina wangun dialog (tanya-jawab), hidep kari nuliskeun deui unggal pananya jeung jawabanana kalawan lengkep. hidep kudu inget yén pananya anu lengkep kudu ngandung unsur 5W + 1H.

2. Wangun Narasi
Nuliskeun hasil wawancara dina kalimah wangun narasi téh maké téhnik carita atawa kalimah pedaran. Carana nyaéta ku ngarobah kalimah langsung jadi wangun teu langsung bagian inti tina wawancara.

LATIHAN 1

1. Naon ari wawancara téh?
2. Bubuka dina wawancara téh gunana pikeun?
3. Kumaha tahapan eusi dina wawancara?
4. Jéntrékeun Bagian panutup dina wawancara!
5. Dina wawancara ilaharna make ragam basa naon?
6. Jéntrékeun tahapan tatahar dina ngawawancara?
7. Saupama kagiatan tatahar geus dilaksanakeun, mangka hidep tuluy bisa ngalaksanakeun tahapan wawancara nyaéta?
8. Naon ari nyusun laporan dina wangun dialog téh?
9. Naon ari nyusun laporan dina wangun narasi téh?
10. Teangan kecap-kecap anu teu dipikaharti dina ieu matéri! Tuluy téangan hartina dina kamus!

Materi Kawih Sunda

 

MATERI KAWIH SUNDA KELAS X

---

MATERI KAWIH SUNDA

DAFTAR ISI

• MATERI KAWIH SUNDA
  • A. PERKARA MATERI KAWIH SUNDA
  • B. KAWIH KLASIK
  • C. STRUKTUR TÉKS KAWIH
    • 1. Pilihan kecap (Diksi)
    • 2. Purwakanti
    • 3. HARTI DÉNOTATIF JEUNG KONOTATIF
    • B. CIRI-CIRI RUMPAKA KAWIH

A. PERKARA MATERI KAWIH SUNDA

Nu dimaksud kawih téh nyaéta sakur lalaguan nu aya di tatar Sunda. Kecap pagawéanana mah ‘ngawih’. Dina basa Indonésia mah lagu atawa nyanyian, kecap pagawéanana menyanyi. Hartina, lamun urang hahariringan atawa nyanyi, éta téh hartina urang keur ngawih. Kawihna mah naon baé, rék diala tina sisindiran, pupujian, tembang pupuh, kaulinan barudak, dermayonan, atawa nu séjénna.

Matéri kawih geus aya ti baheulana. Dina naskah Sunda kuna Sanghyang Siksa Kandang Karesian nu ditulis taun 1518 M, di dinya disebutkeun ngaran rupa-rupa kawih nyaéta kawih bwatuha, kawih panjang, kawih lalaguan, kawih panyaraman, kawih sisi(n)diran, kawih péngpélédan, bongbongkaso, perérané, porod eurih, kawih babahanan, kawih bangbarongan, kawih tangtung, kawih sasa(m)batan, sareng kawih igel-igelan. Ceuk éta naskah kénéh, lamun urang hayang nyaho ngeunaan kawih, mangka tanyakeun ka paraguna. Kecap ‘paraguna’ téh hartina seniman kawih, mun ayeuna mah musisi, atawa ahli musik.

Upama nilik kana naskah Sunda kuna nu bieu disebut, tétéla urang Sunda téh ti baheulana resep kana hahariringan, kana ngawih téa. Da jeung enyana, méh saban pagawéan di Sunda mah sok bari dihariringan. Ti mimiti mépéndé budak, ngamandian budak, ngawuluku, ngeprak manuk di sawah, ngoréd di huma, jeung sajabana.

Kawih nu aya di Sunda téh réa pisan rupana. Aya anu iramana merdéka atawa bébas atawa henteu kauger ku ketukan jeung wiletan, aya ogé anu iramana tandak atawa ritmik, kauger ku wiletan jeung ketukan. Mun ditataan téa mah kawih téh aya nu disebut kawih kacapian, kawih degung, kawih calung, kawih celempungan, kawih kiliningan, kawih pupujian, kawih tembang, tepi ka kawih pop Sunda. Ari anu ngabédakeun kawih nu hiji jeung kawih nu séjénna diantarana ku sabab piriganana.

B. KAWIH KLASIK

Ciri séjén hiji kawih disebut klasik téh deuih duméh rumpakana maké puisi heubeul (sisindiran). Tepi ka taun 1950-an mah, nu nyaranggi lagu téh geus ilahar sok maké puisi winangun sisindiran. Mun teu ku sisindiran nya sok ku guguritan (puisi nu ditulis maké aturan pupuh). Sabab harita mah puisi nu keur populér téh nya winangun sisindiran jeung guguritan (rumpaka pupuh). Kaharti, upama nu nyaranggi lagu téh sok ngamangpaatkeun puisi sisindiran jeung guguritan pikeun dijieun lagu.

Béda jeung jaman kiwari, pangpangna ti taun 1960-an, nu nyaranggi lagu téh sok maké rumpaka puisi bébas, atawa anu sok disebut sajak téa. Malah upama éta sajak téa téh disanggijadi lagu ku hiji juru sanggi (musisi), nu nulis rumpakana gé sok rajeun ditulis gédéngeun nu nyanggi laguna. Nya contona dina lagu-lagu nu disanggi ku Mang Koko, atawa ku Ubun Kubarsah.

Lagu-lagu klasik sakapeung sok dibedakeun jeung lagu pop. Ari pangna hiji lagu disebut lagu pop téh duméh dipirigna téa ku musik moderen, kayaning organ, gitar, piul, dieuyeuban deui ku musik tradisi kayaning kendang jeung suling.

Sakali deui, pikeun ngabédakeun kawih nu hiji jeung kawih nu séjénna bisa ditilik tina pakakas naon anu mirigna; naha pirigan kacapian, gamelan degung, gamelan saléndro, calung, kacapi cianjuran, celempungan, atawa organ. Cindekna, upama lagu “Dalingding Asih” dipirigna ku gamelan degung, nya urang nyebutna kawih degung. Upama dipirig ku kacapi siter, disebutna kawih kacapian. Sarta upama dipirigna ku organ, biasa disebut kawih pop Sunda, Lian ti Ubun Kubarsah, pikeun nyebutan sababaraha seni man anu sok nyanggi lagu-lagu pop Sunda téh nyaéta Nano S, Doel Sumbang, Déddy Odoy, Yaya Suharya, Uko Héndarto, jeung Gun Gunawi.

C. STRUKTUR TÉKS KAWIH

1. Pilihan kecap (Diksi)

Dina rumpaka kawih di luhur nu judulna “Écéng Gondok jeung “Sorban Palid”, hidep bisa niténan yén éta rumpaka kawih téh wangunna sisindiran. Urang contoan sapada tina kawih di luhur:

Hayang nyeupah daun seureuh              padalisan ka-1
ambéh beureum biwir abdi                  padalisan ka-2
hayang leumpang jeung beubeureuh    padalisan ka-3
ambeh reugreug pikir kuring                padalisan ka-4

Akang Haji sorban palid          padalisan ka-1
palidna ka Cilamaya                padalisan ka-2
Akang Haji sumangga calik     padalisan ka-3
nyanggakeun mah saaya-aya  padalisan ka-4

Padalisan ka-1 jeung ka-2 disebutna cangkang, Ari pada lisan ka-3 jeung ka-4 disebutna eusi.

2. Purwakanti

Ari nu disebut purwakanti téh padeukeutna sora dina tungtung kecap atawa kalimah. Dina téks kawih di luhur, loba pisan purwakanti kecap téh. Upamana aya dina conto pada:

Sawengi asa tos lami                ngi – mi (aya purwakanti sora i)
Saminggu bade ditunggu          gu – gu (aya purwakanti sora u)
Sabulan taya wartos pisan        lan – san (aya purwakanti sora )

Dina élmuning sastra, purwakanti anu nyampak dina sora disebutna madusora atawa maduswara. Pangna disebut madusora téh duméh dina éta ungkara, sora-sorana bangun anu ‘padu’, paadu sorana, atawa sorana harmoni. Da kapan upama dipahilikeun kekecapanana jadi sawengi badé ditunggu, atawa sabulan asa tos lami, atawa saminggu taya wartos pisan tangtu sorana téh moal padu, moal harmoni. Henteu murwakanti.
Ayeuna tengetan deui rumpaka ieu di handap:

Ka mana engkang ka mana ka mana
Ka mana kudu ka mana
piraku lali, piraku, piraku lali ka abdi
piraku téga ninggalkeun

Dina rumpaka di luhur, kecap ka mana di awal padalisan ka-1 dipindo atawa dibalénan (diulang) di awal padalisan ka-2. Pon kitu deui kecap piraku di awal padalisan ka-3 dipindo deui di awal padalisan ka-4. Dina élmuning sastra mah kecap-kecap anu dipindo di awal padalisan téh disebutna purwakanti mindoan kawit (kawit = awal).

Terus tengetan deui, kecap ka mana dina tungtung padalisan ka-1 dipindo deui dina tungtung padalisan ka-2. Sakali deui, di pindona téh dina bagian tungtung atawa bagian wekasan. Tah nu kitu, dina élmuning sastra mah disebutna téh purwakanti mindoan wekas (wekas = tungtung, ahir).

3. HARTI DÉNOTATIF JEUNG KONOTATIF

BÉNTANG KURING
Cipt: H. Yus Wiradiredja

Duh béntang nu baranang
kahiban sinar bulan
duh éta béntang nu nyéngcélak
narik ati tan wangenan
sorot cahya gilang gumilang
ngahibarani ngalangkangan

Boa béntang anu ilang
lah, nu nyandingan diri kuring
boa béntang anu ilang
lah, nu miasih mikahéman

Langit los teu ngalanglangan
nu lawas henteu némbongan
kasilih ku méga malang
boa bentang kuring

Ku naon siga nebihan
nu sono hoyong nepangan
duh bentang geura jol datang
béntang, bentang kuring

Urang cutat ungkara dua padalisan dina pada kahiji:

Duh bentang nu baranang
kahibaran sinar bulan

Kecap béntang dina padalisan Duh béntang nu baranang ngandung harti pangeusi langit anu ngaluarkeun cahya. Éta béntang téh ciptaan Gusti Alloh. Jumlahna réa pisan, tepi ka katémbong na ti bumi mah mani baranang siga nu tingkariceup. Jeung ka tingalina téh laleutik pisan bakat ku anggang pisan ti bumi. Tapi tengetan deui kecap bentang nu aya dina ungkara di handap ieu:

Boa béntang anu ilang
lah, nu nyandingan diri kuring
boa béntang anu ilang
lah, nu miasih mikahéman

Kecap bentang dina pada nu ieu mah henteu nuduhkeun kana pangeusi langit anu ngaluarkeun cahya téa, tapi nujul kana hiji tangtungan (hiji insan) anu boa pikeun “kuring” kacida pisan gedé hartina. Kecap béntang nu ieu mah hartina téh bébéné ata wa kabogoh. Eta kabogoh téh pikeun diri “kuring” geus leungit alatan ninggalkeun, atawa alatan tilar dunya. Tepi ka si “kuring” téh ngarasa leungiteun pisan ku éta “béntang”. Kecap béntang anu mimiti mah nuduhkeun kana harti anu sabenerna. Disebutna harti dénotatif. Ari kecap béntang anu kadua mah henteu nuduhkeun kana harti anu sabenerna, tapi nuduhkeun kana harti séjén pikeun ngawakilan figur jalma. Eta kecap béntang téh henteu ngandung harti anu saenyana, tapi ngandung harti injeuman (nginjeum kana harti figur atawa ba rang séjén). Tah, kecap anu henteu ngandung harti sabenerna disebutna harti konotatif.

TUGAS 1
1. Naon dimaksud Kawih ?
2. Naon dimaksud Kawih Klasik
3. Naon Bedana Diksi jeung Purwakanti
4. Naon Bedana Harti Denotatif Jeung Konotatif
5. Sebutkeun 5 Judul Kawih Sunda

Materi Nyusun Laporan Kagiatan

 

MATERI LAPORAN KEGIATAN BAHASA SUNDA

DAFTAR ISI

• MATERI LAPORAN KEGIATAN BAHASA SUNDA

o    A. PERKARA LAPORAN KEGIATAN

o    B. STRUKTUR LAPORAN KEGIATAN

§  1. BUBUKA

§  2. WAKTU JEUNG TEMPAT KAJADIAN

§  3. PAMILON

§  4.  WARAGAD

§  5.  PEDARAN

§  6.  PANUTUP

o    C. NYIUEN RARANCANG

A. PERKARA LAPORAN KEGIATAN

Laporan kagiatan eusina mangrupa sagala hal anu patali jeung kagiatan anu geus lumangsung. Informasi anu diutamakeun dina laporan kagiatan utamana mah muser kana lumangsungna kagiatan, waragad, bangbaluh atawa rereged, jeung pasualan-pasualan tèhnis. Ari wangun laporan kagiatan tèh formal sarta biasana dijieun ku organisasi atawa lembaga. Di jerona kudu ngamuat informasi jeung pakta-pakta anu bisa dipertanggung jawabkeun bener henteuna.

B. STRUKTUR LAPORAN KEGIATAN

1. BUBUKA

Eusina mangrupa panganteur pikeun mawa anu maca kana pasualan anu rèk di laporkeun. Dina ieu bagéan diterangkeun naon-naon anu jadi marga lantaran diayakeunana dina hiji kagiatan, katut rasa sukurna yén jeung réngsé ngalaksanakeun kagiatan. Contona seperti kieu:

“Dina raraga milangkala SMK SUNDALANA nu ka 20, OSIS SMK SUNDALANA ngayakeun kagiatan pagelaran seni Sunda pikeun lingkumgan sakola. Ieu kagiatan tèh minangka pangreuah-reuah serta salasahiji kasempetan pikeun nembongkeun kaparigelan jeung karancagéan siswa. Iwal ti éta, ieu acara teh ngarojong program  rebo nyunda anu ditetepkeun ku pamarentah daerah. Kukituna dipiharep bisa ngumuwuhkeun kareueus jeung sumanget siswa sangkan ngamumulè seni tradisi Sunda. Dina ieu pagelaran disadiakeun tilu pakét hadiah pikeun katégori “pamidang paporit”, pamidang motekar”, jeung “pamidang mencrang”.

2. WAKTU JEUNG TEMPAT KAJADIAN

Hal ieu perlu aya dina laporan sangkan puguh iraha jeung dimana eta kagiatan  teh di laksanakeun . contona seperti kieu:

“Ieu kagiatan dilaksanakeun ping 31 Mei 2017 , jam 08:00 -11:00 di bale pamidangan (aula) SMK Sundalana. Jl. Garut No. 2 kota Bandung”.

3. PAMILON

lamun kagiatan mangrupa lalampahan anu di sebutkeun téh cukup sabaraha urang jeung saha baé pamilon. Contona seperti kieu:

“Pamilon ieu kagiatan téh sakumna siswa ti unggal kelas jeung jurusan, kalayan wawakil anu kadaptar pikeun unggal kelompok ti unggal kelas jumlahna aya 60 urang, wincikanana:
Kelas X : 4 kelompok, jumlahna 20 urang
Kelas XI : 4 kelompok, jumlahna 20 urang
Kelas XII : 3 kelompok, jumlahna 20 urang”

4.  WARAGAD

Eusina ngadadarkeun timana meunang waragad, wincikna dipakena éta waragad sarta jumlahna. Ieu hal téh penting pikeun ngalaporkeun sabaraha jumlah waragad anu katarima sarta anu dikaluarkeun. Tangtuna kudu luyu jeung kaayan anu sabenerna. Pangpangna mah mun dipake pikeun laporan ka pihak nu méré waragad. Ieu di handap contona:

“Waragad pikeun ieu kagiatan nu katarima nyaéta Rp. 3.000.000 anu sumberna tina anggaran sakola Rp 2.000.000 jeung sumbangan ti sponsor penerbit Dunia pustaka jaya Rp. 1.000.000. éta waragad téh dipake pikeun rupa rupa kaperluan jeung pagelaran.”

5.  PEDARAN

Kagiatan jeung hasil nu dicangkingna. Dina ieu bagian, didadarkeun lumangsungna kagiatan jeung hasil nu dicangking sabeda éta kagiatan geus réngsé. Runtuyan acara sarta saha nu ngeusina diperlukeun luyu jeung prak-prakanana. Ieu bagian kacida pentingna, sebab midangkeun énya henteuna katut hadé goréng lumangsungna hiji kagiatan. Tungtungna payus pisan upama dilengkapan ku foto-foto anu aya patalina jeung kagiatan. Contona seperti kieu:

“kagiatan pagelaran lumangsung kalawan dibagi jadi tilu rintakan kahiji pikeun kelas X, rintakan kadua pikeun kelas XI, jeung rintakan katilu pikeun kelas XII. Ungal kelempok ti kelas sewang-sewangan mintokeun kaparigelanana dina pangung anu geus sadiakeun.
Unggal pidangan kelompok téh didokumentasikeun mangrupa vidio jeung potrét nusatuluyna dijieun DVD jeung album poto. Ari dina salira lumngsungna ieu kagiatan disadiakeun kalawuh tradisional kayaning seupan boled, suuk, jagong, cau, katimus, papais putri noong jeung és dawet. éta lalawuh téh meunang dileut salila lalajo.”

Rintakan ka-1 (kelas X)
Dina ieu rintakan midang opat kelompok. Ari wincikanana nyaéta kelompok 1 midangkeun rupa-rupa kaulinan barudak lembur, kelompok 2 midangkeun seni tutungulan, kelompok  3 midangkeun rampak kecapi, jeung kelompok 4 midangkeun kawih.

Rintakan ka – 2 (kelas XI)
aya opat kelompok anu midangkeun rupa-rupa kasenian Sunda dina ieu rintakan. Kelmpok 1 midangkeun layeutan kawih, kelompok 2 midangkeun rampak kandang kelompok 3, midangkeun pupuh raéhan, serta kelompok 4 midangkeun komposisi musik angklung.

Rintakan ka -3 (kelas XII)
Dina ieu rintakan tilu kelompok nu sakabehna midangkeun drama tina dongéng atawa carita legenda ti tatar Sunda. Kelompok 1 midangkeun drama sasakala situ bagendit jeung kelompok 3 nu midangkeun drama sangkuriang.

Panglélér
kelompok anu kapilih pikeun ungal Kategori nyaéta:
1.  kelompok 3 ti kelqs X anu midangkeun layeutan kawih, dilélér pamidang faporit 
2. kelompok 4 ti kelas XI nu midangkeun angklung dilélér pamidang motékar
3. kelompok  1 ti kelas XII nu midangkeun drama lutung kasarung dilélér pamidang mencrang.

6.  PANUTUP

Bagian panutup eusina mangrupa pungkisan laporan, eusina bisa kacindekan, saran jeung kadaling rasa tumarimana nu nyusun laporan ka sakumna pihak anu geus ngarojong kanu kagiatan Upamana:

sakumna kagiatan umumna lumngsung kalwan lungsu langsar luyu jeung rarancang anu geus dijieun saméméhna. Unggal kelompok nu midang nembongan kaparigélanana sabisa bisa méré kasan anu hade pikeun sakumna nu nongton. Najan kitu aya saeutik rereged dina teknis nataharkeun pangung, lantaran kurang kordinasi antara pihak panitia sorangan. Muga-muga bisa jadi bahan evaluasi pikeun ngalaksanakeun kagiatan anu kaharepna.
Panitia ngahaturnuhun ka sakumna pihak anu geus ngarojong kana ieu kagiatan. Mugia alloh swt mamparing ganjaran kana kasaéan sadayana. aminnn…..

C. NYIUEN RARANCANG

Pikeun nyusun laporan kagiatan téh aya sawatara rarancang anu bisa dipilampah. Tapi nyusun rarancang laporan téh teu wajib kudu kitu. Rarancangna bisa di luyukeun baé jeung pangabutuh. Tengetan ieu léngkah-léngkah nyieun rarancang laporan:

1. Tangrukeun jeun idéntifikasi kasangtukangna ngalaksanakeun éta kagiatan.
2. Tangtukeun jeung idéntifikasi tujuan atawa maksud ngalaksankeun éta kagiatan.
3. Idéntifikasi kajadian-kajadian penting nu kalakonan salila ngalaksanakeun éta kagiantan. 
4. Susun rupa-rupa informasi anu kacangking nalika ngalaksanakeun éta kagiatan.
5. Siapkeun data-data pangrojong, misalna poto, daptar pamilon, jadwal kagiatan jeung sajabana.
6. Susun rupa-rupa informasi jadi hiji laporan anu sistimatis tur gulumung.

D. TUGAS !

Buatlah sebuah laporan kegiatan di lingkungan masing-masing

Materi Dongeng Sunda 3

 

D. RUPA-RUPA BUKU DONGÉNG

Dongéng téh turun-tumurunna ku cara lisan, nu matak kaasup kana wangun sastra lisan. Sacara tradisional dongéng ditépakeun ti generasi ka generasi satuluyna ku cara didongéngkeun deui. Hidep ogé tangtu kungsi ngadangu salah sahiji lalakon dongéng ti sepuh. Nalika urang Sunda geus wanoh kana cara nulis maké aksara, dongéng-dongéng Sunda anu tadina ngan ditepikeun sacara lisan téh tuluy dituliskeun jadi buku.

Ieu di handap ditataan sawatara buku sunda anu ngamuat rupa-rupa dongéng sunda:

1. Wawacan Dongèng-dongéng Tuladan (1863) ditulis ku R.H. Moehamad moesa.
2. Dongéng-dongéng pieunteungeun (1867) ditulis ku R.H. moehamad Moesa.
3. Warnasari Atawa Rupa-rupa Dongéng (1876) ditulis ku R.A. Lasminingrat.
4. Dongéng-dongéng nu Aranéh (1884) ditulis ku R.H. Moehamad Moesa.
5. Dongéng-dongéng Tuladan (1888) ditulis ku Rd. Prawira Koesoemah.
6. Pariboga: Dua Puluh Lima Dongéng Sunda (1911) C.M.
Pleyte (nu ngumpulkeun).
7. Carita Kelenci Jeung Ajag (1912) ditulis ku M. Partadi redja.
8. Carita anu Mashur: Tilu Dongéng Lenyepaneun (1912) ditulis ku R. Satjadibrata.
9. Saruni sarosopan nyaéta Rupa-rupa Dongéng Pépéling (1919), ditulis ku Wadi Wasta jeung Padmadiredja.
10. Dongéng Warna-warna (1920) ditulis ku R. Ardiwinata.

E. PRAK-PRAKAN NULISKEUN DONGÉNG

Paham kana galur carita. Ieu téh jadi modal utama sangkan hidep bisa nuliskeun deui carita na kalawan gambleng. Ulah nepi ka caritana jadi robah tina aslina , atawa teu tamat.

Wanoh kana palaku-palakuna. Palaku-palaku nu aya dina dongéng téh bisa sato, manusa, tatangkalan, atawa mahluk gaib jeung sajabana. Tengetan heula unggal ngaran palakuna jeung watekna .

Tuliskeun deui maké gaya basa anu matak kataji. Ulah formal teuing nuliskeunana, sabab dina téks dongéng kudu Ngandung éksprési anu luyu jeung caritana.

F. PRAK-PRAKAN NGADONGÉNG

Ngadongéng téh hiji kagiatan anu butuh totalitas sangkan matak kataji. Aya sababaraha anu diperhatikeun dina prakprakannana ngadongéng. Pek tengetan ieu di handap!

Paham kana eusi dongéng.
Ieu téh hal anu utama pikeun ngadongéng. tangtu urang kudu geus maca atawa paham kana galur caritana, para palakuna, kajadiannana, sarta rupa-rupa hal anu aya dina eusi dongéng téa. ieu téh jadi modal utama anu wajib dipibanda pikeun nu ngadongéng.

Paké kekecapan nana anu gampang dipikaharti.
luyukeun baé jeung kamampuh hideup pikeun ngadongkeun hiji lalakon. Upama aya kekecapan anu teu di pikaharti, bisa waé diganti ku sasaruana atawa ku kecap anu leuwih basajan.

Ngatur sora.
Dina ngadongéng sora bisa waé ditarikeun atawa dilaunkeun. Tapi tangtuna gé kudu luyu jeung eusi dongéngna. Inotasi (lentong) ogé bakal nangtukeun hirup-henteuna jeung matak kataji henteuna hiji dongéng.

Gerakan leungeun.
Tembongkeun gerakan anu luyu jeung dongéng anu dicaritakeun. Upamana baé, lamun aya anu nyaritakeun ngaharéwos, mangka perlu dipetakan gaya anu keur ngaharéwos. Upama anu keur sumanget, leungeun téh bisa dikeupeulkeun keur némbongkeun sumangetna.

Gerakan panon.
Ieu ogé penting pisan dina prak-prakanana ngadongéng téh. Ulah ningali waé ka luhur atawa ka handap. Pék tonton panonton atawa anu ngaregepkeun dongéng urang. ku cara urang bakal menang perhatian.

Mimik atawa gerak awak kudu eksresif.
Lamun leuleus lungsé dina ngadongéng, moal gé matak narik. Ngadongéng téh kudu ngabarengan ngarobahna intonasi atawa lentong, mimik jeung basasana.

Improvisasi.
Hadé pisan upama urang apal kana caritana. tapi upama poho di tengah jalan, bisa waé ngalakukeun improvisasi téh sabisa-bisa kudu nyambung kénéh kana lalakona.

Percaya diri.
Tangtuna upama urang geus ngawasa eusi jeung rupa-rupa hal pikeun ngadongéng, urang bakal percaya diri. Tembongkeun sikep anu soméah jeung gumbira saméméh ngadongéng. upama geus asup kana caritana, luyukeun eksprési urang jeung kajadian dina carita.

 

TUGAS
1. Carilah salah satu dongeng berbahasa sunda, kemudian bacakan dan rekam berupa suara atau video kirim ke WA 085101986504